Hoe wijzig je je geslacht in je paspoort?

In Nederland verander je de vermelding van je geslacht via de geboorteakte. Daarvoor heb je een verklaring van een deskundige nodig. Dit is een uitleg van de regels en geen juridisch advies.

De regels nu

Artikel 1:28 van het Burgerlijk Wetboek zegt: "Iedere Nederlander van zestien jaar of ouder die de overtuiging heeft tot het andere geslacht te behoren dan is vermeld in de akte van geboorte, kan van die overtuiging aangifte doen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand onder wie de desbetreffende akte berust" (bron). Voor wie niet de Nederlandse nationaliteit heeft, gelden een jaar woonplaats in Nederland en een rechtsgeldige verblijfstitel (bron).

De deskundigenverklaring

Artikel 1:28a eist een verklaring van een aangewezen deskundige, die ten hoogste zes maanden oud is. Daarin staat dat de persoon de overtuiging heeft tot het andere geslacht te behoren, de voorlichting heeft begrepen en de wijziging weloverwogen blijft wensen (bron). De wet vraagt dus om een overtuiging en niet om een bepaalde lichamelijke staat. De verklaring toetst of iemand het begrijpt en meent. Opvallend genoeg schreef de Rechtbank Rotterdam dat een genderbeleving "geen objectief verifieerbaar gegeven" is (bron).

Het wetsvoorstel dat er niet kwam

Wetsvoorstel 35825 werd op 3 mei 2021 ingediend en wilde de voorwaarden voor de wijziging veranderen. De Tweede Kamer verklaarde het op 12 september 2023 controversieel. De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid trok het bij brief van 13 januari 2026 in (bron). De huidige regels gelden dus nog.

En de X?

De wet spreekt alleen van "het andere geslacht". In 2022 en op 19 december 2025 zag de Hoge Raad af van beantwoording van vragen over genderneutrale registratie. De Hoge Raad herhaalde dat het, zolang er geen wettelijke regeling is, aan de rechter is om per concrete zaak te beslissen (bron). De Rechtbank Rotterdam schreef daarna dat er met het intrekken van het wetsvoorstel "geen zicht" meer is op wetgeving in de nabije toekomst. Die rechtbank gaf in 2026 opdracht het gewijzigde, non-binaire geslacht op te nemen, ook al ontbrak een deskundigenverklaring in de vorm die de wet noemt (bron). Het CBS schrijft dat de stap naar een X vooral hoog is omdat die alleen via de rechter kan (bron). Meer over het begrip: Wat betekent non-binair?

Hoeveel mensen doen het?

Het CBS noemt, op gezag van het SCP, dat er in 2021 5820 mensen in Nederland woonden die hun geslacht in de basisregistratie hadden laten wijzigen (bron). Dat is veel minder dan het aantal mensen dat zich volgens hetzelfde CBS transgender of non-binair noemt, ongeveer 151 duizend (bron).

Wat er op het spel staat

Dit is onze beoordeling. De discussie gaat over de vraag wat een geslachtsvermelding vastlegt. Als het om een biologisch gegeven gaat, past een overtuiging niet goed als grond. Als het om een persoonlijke identiteit gaat, past een deskundigenverklaring slecht. De huidige wet zit daartussenin. Hoe Britse rechters een verwante vraag beantwoordden voor hun gelijkheidswet, lees je in Wat zei de Britse rechter over sekse en gender?

Het sterkste argument van de andere kant

Voor wie al als man of vrouw leeft, is een papier dat iets anders zegt een dagelijks probleem. De rechtbank in Rotterdam oordeelde dat een registratie die niet past bij iemands duurzame innerlijke overtuiging in strijd kan zijn met het recht op privéleven (bron). Dat recht is serieus en moet worden meegewogen.

Bronnen

• Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikelen 28 en 28a
• Rechtbank Rotterdam, ECLI:NL:RBROT:2026:7419
• Eerste Kamer. Wetsvoorstel 35825, veranderen voorwaarden wijziging geslachtsregistratie
• Hoge Raad, 19 december 2025, ECLI:NL:HR:2025:1959
• CBS (2024). Hoeveel LHBTQIA personen telt Nederland? Discussie
• CBS (2024). Hoeveel LHBTQIA personen telt Nederland? Resultaten